محالة الخ » جواب براى « ان » شرطيّه در « ان كان ذات المقيّد » مىباشد . و ان كان المقيّد : ضمير در « كان » به محمول برگشته و منظور از « المقيّد » كه كه با الف و لام آورده شده ، عبارت از انسان مقيّد به نطق مىباشد . بما هو مقيّد : ضمير « هو » به « المقيّد » برمىگردد . على ان يكون القيد داخلا : مقصود از « داخلا » يعنى داخل در محمول بوده و اين عبارت ، بيان « بما هو مقيّد » مىباشد . يعنى قيد « ثبت له النّطق » داخل در حقيقت محمول باشد . إحداهما : ضمير تثنيه به « قضيّتين » برمىگردد . و هى ضروريّه : ضمير « هى » به قضيّه برمىگردد . و هى ممكنة : ضمير « هى » به « قضيّة الانسان له النّطق » برمىگردد . و ذلك : مشاراليه « ذلك » منحلّ شدن قضيّهء « الانسان ناطق » به دو قضيّه مىباشد . لانّ الاوصاف قبل العلم بها اخبار : ضمير در « بها » به اوصاف برگشته و اين عبارت ، بيان دليل انحلال مىباشد . كما انّ الاخبار بعد العلم بها : ضمير در « بها » به اخبار برمىگردد . تكون اوصافا : ضمير در « تكون » به اخبار برمىگردد . فعقد الحمل ينحلّ الى القضيّة : به منظور از « الحمل » حمل محمول بوده و مقصود از « القضيّة » يعنى محمول كه به صورت وصف و مفرد بوده منحلّ به يك قضيّه مىشود . كما انّ عقد الوضع : منظور از عقد وضع نيز انحلال موضوع به يك قضيّه مىباشد . قضيّة مطلقة عامّة و قضيّة ممكنة : يعنى در قضيّه « الانسان انسان » موضوع ، كه عبارت از « الانسان » باشد منحلّ مىشود به « الانسان ذات ثبت له الانسانيّة » يعنى انسان عبارت از ذاتى است كه انسانيّت براى او ثابت است ولى در نزد شيخ الرئيس به صور مطلقهء عامّه يعنى ثبوت وصف انسانيّت براى ذات به صورت بالفعل است . يعنى مىشود « الانسان ذات ثبت له الانسانيّة بالفعل » انسان ، عبارت از ذاتى است كه انسانيّت بالفعل براى او ثابت